Na een 3D scan ontvang je doorgaans een pointcloud in formaten zoals E57 of RCP, aangevuld met bewerkte deliverables zoals BIM-modellen, 2D-tekeningen en 360-graden foto’s. De exacte oplevering hangt af van je projectdoelen en de afspraken met je scanpartner. Dit artikel beantwoordt de belangrijkste vragen over wat je precies kunt verwachten wanneer je een 3D scan laat uitvoeren.
Welke bestandsformaten krijg je na een 3D scan?
De meest voorkomende bestandsformaten na een 3D scan zijn E57 en RCP voor pointclouds, IFC en RVT voor BIM-modellen, en DWG of DXF voor 2D-tekeningen. Daarnaast ontvang je vaak 360-graden foto’s in JPEG-formaat die gekoppeld zijn aan de scanposities.
Het E57-formaat is een open standaard die door vrijwel alle softwarepakketten wordt ondersteund. Dit maakt het ideaal voor uitwisseling tussen verschillende partijen in het bouwproces. RCP-bestanden zijn specifiek geoptimaliseerd voor gebruik in Autodesk-software zoals Revit en AutoCAD.
Voor BIM-toepassingen zijn IFC-bestanden de standaard voor softwareonafhankelijke uitwisseling, terwijl RVT-bestanden direct in Revit kunnen worden geopend, met alle parametrische informatie intact. De keuze voor een specifiek formaat hangt af van de software die jouw organisatie en projectpartners gebruiken.
Bij grotere projecten kan de dataset oplopen tot honderden gigabytes. Daarom worden bestanden vaak opgeleverd via beveiligde cloudplatforms of externe harde schijven, afhankelijk van de omvang en de gewenste toegankelijkheid.
Wat is het verschil tussen ruwe scandata en bewerkte deliverables?
Ruwe scandata bestaat uit de onbewerkte puntenwolk direct uit de scanner, terwijl bewerkte deliverables geregistreerde, opgeschoonde en vaak gemodelleerde data omvatten die direct bruikbaar is voor engineering en ontwerp. Het verschil zit in de mate van verwerking en de toepasbaarheid.
Kenmerken van ruwe scandata
Ruwe scandata bevat alle meetpunten zoals de scanner ze heeft vastgelegd, inclusief ruis, reflecties en overlappende scans die nog niet zijn samengevoegd. Deze data is technisch correct, maar vereist specialistische software en kennis om te interpreteren. Voor de meeste bouwprojecten is ruwe data niet direct bruikbaar zonder verdere verwerking.
De omvang van ruwe scandata is aanzienlijk groter dan bewerkte bestanden, omdat alle redundante punten nog aanwezig zijn. Een gebouw van 5.000 vierkante meter kan gemakkelijk 50 tot 100 gigabyte aan ruwe data opleveren.
Kenmerken van bewerkte deliverables
Bewerkte deliverables zijn geregistreerd, gefilterd en vaak verrijkt met metadata. De registratie zorgt ervoor dat alle losse scans correct op elkaar zijn uitgelijnd tot één coherent model. Filtering verwijdert ruis en ongewenste objecten zoals personen of voertuigen die tijdens het scannen aanwezig waren.
Afhankelijk van de projectbehoefte kunnen deliverables variëren van een opgeschoonde pointcloud tot een volledig uitgewerkt BIM-model met alle bouwkundige elementen geclassificeerd en voorzien van eigenschappen.
Hoe wordt een pointcloud omgezet naar een bruikbaar BIM-model?
Een pointcloud wordt omgezet naar een BIM-model door middel van een proces genaamd Scan to BIM, waarbij specialisten de gescande punten interpreteren en vertalen naar parametrische 3D-objecten met eigenschappen zoals materiaal, afmetingen en classificaties. Dit is een semi-automatisch proces dat vakkennis vereist.
Het proces begint met het importeren van de geregistreerde pointcloud in BIM-software zoals Revit. Vervolgens modelleren specialisten de zichtbare elementen: wanden, vloeren, plafonds, kolommen, balken en installaties. Elk element krijgt de juiste classificatie en eigenschappen toegewezen volgens de afgesproken Level of Detail (LOD).
De LOD bepaalt hoeveel detail het model bevat. LOD 200 geeft globale vormen weer, terwijl LOD 300 exacte afmetingen en posities vastlegt. Voor facility management of renovatieprojecten wordt vaak LOD 350 of hoger gevraagd, waarbij ook aansluitingen en installaties nauwkeurig zijn gemodelleerd.
De doorlooptijd voor Scan to BIM varieert van enkele dagen voor een eenvoudige ruimte tot meerdere weken voor complexe gebouwen. De nauwkeurigheid van het eindresultaat hangt direct samen met de kwaliteit van de oorspronkelijke scan en de ervaring van de modelleurs.
Welke 2D-tekeningen kunnen uit een 3D scan worden afgeleid?
Uit een 3D scan kunnen plattegronden, geveltekeningen, doorsneden en detailtekeningen worden afgeleid. Deze tekeningen worden gegenereerd vanuit de pointcloud of het BIM-model en zijn direct bruikbaar voor vergunningsaanvragen, engineering of uitvoering.
Plattegronden worden gemaakt door een horizontale snede door de pointcloud of het model te leggen, doorgaans op 1,20 meter boven vloerniveau. Hierin zijn alle wanden, openingen, kolommen en vaste elementen zichtbaar met hun exacte posities en afmetingen.
Geveltekeningen tonen de buitenzijde van het gebouw met alle details zoals ramen, deuren, gevelornamenten en hoogteverschillen. Deze zijn bijzonder waardevol bij renovatie van monumenten of bij het ontwerpen van aansluitende nieuwbouw.
Doorsneden geven inzicht in de verticale opbouw van het gebouw: verdiepingshoogtes, vloerdiktes, dakconstructies en de relatie tussen verschillende bouwlagen. Voor complexe constructies kunnen meerdere doorsneden op strategische posities worden gemaakt.
Alle 2D-tekeningen worden opgeleverd in gangbare formaten zoals DWG of PDF, voorzien van maatvoering, schaalaanduiding en legenda volgens de geldende tekennormen.
Wat bepaalt de kwaliteit en nauwkeurigheid van de opgeleverde data?
De kwaliteit en nauwkeurigheid van opgeleverde scandata worden bepaald door de gebruikte scanner, de scanresolutie, de registratienauwkeurigheid en de omgevingscondities tijdens het scannen. Een professionele aanpak combineert de juiste apparatuur met ervaren operators.
Invloed van scanapparatuur
Moderne laserscanners zoals de Leica RTC360 bereiken nauwkeurigheden tot 2 millimeter op korte afstand. Dynamische scanners zoals de NavVis MLX bieden meer flexibiliteit, maar hebben een iets lagere puntnauwkeurigheid. De keuze voor apparatuur hangt af van de projecteisen: statische scanners voor maximale precisie, dynamische scanners voor snelheid en toegankelijkheid in complexe ruimtes.
Invloed van uitvoering en verwerking
De plaatsing van scanposities, de overlap tussen scans en de registratiemethode bepalen de uiteindelijke nauwkeurigheid van het samengestelde model. Ervaren operators kiezen scanposities die optimale dekking bieden en minimale schaduwvorming hebben.
Omgevingsfactoren zoals trillingen, temperatuurverschillen en reflecterende oppervlakken kunnen de meetkwaliteit beïnvloeden. Professionele scanpartners houden hier rekening mee en passen hun werkwijze aan op de specifieke situatie.
In welk stadium van het bouwproces zijn de deliverables beschikbaar?
De beschikbaarheid van deliverables varieert van enkele dagen voor een opgeschoonde pointcloud tot enkele weken voor een volledig BIM-model. De doorlooptijd hangt af van de projectomvang, de gewenste detaillering en de complexiteit van de gescande objecten.
Direct na het scannen kunnen 360-graden foto’s en een preview van de pointcloud beschikbaar zijn voor eerste inspectie. De geregistreerde en opgeschoonde pointcloud volgt doorgaans binnen drie tot vijf werkdagen na afronding van het veldwerk.
Voor Scan to BIM-trajecten geldt een langere doorlooptijd. Een eenvoudig gebouw van 1.000 vierkante meter kan binnen twee weken worden gemodelleerd tot LOD 300. Complexe industriële objecten of monumenten met veel detaillering vragen drie tot zes weken verwerkingstijd.
Het is raadzaam om de planning van deliverables vroeg in het project af te stemmen. Zo kun je de scandata integreren in je ontwerpproces zonder vertraging. Bij tijdkritische projecten zijn versnelde leveringen mogelijk, waarbij prioriteit wordt gegeven aan de meest urgente onderdelen.
Hoe LBA helpt met 3D scan deliverables
LBA verzorgt het volledige traject van 3D scanning tot bruikbare deliverables, afgestemd op jouw projectbehoeften. Onze specialisten combineren hoogwaardige scanapparatuur met jarenlange ervaring in dataverwerking en BIM-modellering.
Dit is wat LBA voor jouw project kan betekenen:
- Professioneel veldwerk met Leica RTC360 en NavVis MLX scanners voor optimale datakwaliteit
- Snelle oplevering van geregistreerde pointclouds in E57, RCP of andere gewenste formaten
- Scan to BIM-modellering op maat, van LOD 200 tot LOD 400
- 2D-tekeningen inclusief plattegronden, doorsneden en gevels volgens tekennormen
- 360-graden fotodocumentatie gekoppeld aan scanposities
- Advies over de juiste deliverables en formaten voor jouw specifieke toepassing
Wil je weten welke deliverables het beste aansluiten bij jouw project? Neem contact op voor een vrijblijvend adviesgesprek over de mogelijkheden.
